بک‌لینک یکی از مهم‌ترین بخش‌های لینک‌سازی خارجی است، اما تعداد لینک‌ها به‌تنهایی چیزی درباره کیفیت یا ارزش آن‌ها نشان نمی‌دهد. یک لینک مرتبط از سایتی معتبر و دارای مخاطب واقعی می‌تواند ارزش بیشتری از صدها لینک نامرتبط و کم‌کیفیت ایجاد کند. به همین دلیل، پیشنهادهایی مثل «پکیج ۱۰۰۰ بک‌لینک» را نباید صرفا براساس تعداد لینک ارزیابی کرد.
درواقع بک‌لینک یکی از اجزای اصلی سئو خارجی است، اما همه بک‌لینک‌ها ارزش یکسانی ندارند و حتی بعضی از آن‌ها ممکن است هیچ ارزش قابل‌توجهی منتقل نکنند.
در این راهنما بررسی می‌کنیم بک‌لینک دقیقا چیست، چه انواعی دارد، چه عواملی کیفیت یک لینک را تعیین می‌کنند، کدام بک‌لینک‌ها می‌توانند ارزشمند باشند و چطور می‌توانید بک‌لینک‌های سایتتان را بدون نیاز به ابزار پولی بررسی کنید.
بک‌لینک چیست؟
بک‌لینک (Backlink) لینکی است که از یک سایت دیگر به سایت شما داده می‌شود. اگر یک رسانه خبری در مقاله‌اش به صفحه‌ای از سایت شما لینک بدهد، آن لینک برای سایت شما یک بک‌لینک است.
برای درک درست بک‌لینک، بهتر است ابتدا تفاوت چند اصطلاح مرتبط را مشخص کنیم؛ چون این مفاهیم در گزارش‌ها و ابزارهای سئو کنار هم دیده می‌شوند اما معنای یکسانی ندارند.
- بک‌لینک: زمانی که یک سایت دیگر به یکی از صفحات سایت شما لینک می‌دهد، آن لینک برای سایت شما بک‌لینک محسوب می‌شود.
- لینک خارجی: زمانی که از یکی از صفحات سایت خودتان به یک سایت دیگر لینک می‌دهید، برای سایت شما لینک خارجی ایجاد می‌شود. همین لینک از دید سایت مقصد، یک بک‌لینک محسوب می‌شود.
- دامنه لینک‌دهنده: سایتی است که یک یا چند بک‌لینک از آن دریافت کرده‌اید. مهم است که تعداد دامنه‌های لینک‌دهنده را با تعداد بک‌لینک‌ها یکی ندانید.
برای مثال، اگر یک سایت در فوتر تمام صفحات خود به شما لینک بدهد، ممکن است هزاران بک‌لینک از آن دریافت کنید، اما همه این لینک‌ها فقط از یک دامنه آمده‌اند؛ در مقابل، اگر ۱۰ سایت مرتبط هرکدام یک بار به شما لینک بدهند، ۱۰ بک‌لینک از ۱۰ دامنه لینک‌دهنده متفاوت دریافت کرده‌اید.
به همین دلیل، هنگام بررسی پروفایل لینک صرفا تعداد بک‌لینک‌ها را نبینید بلکه تعداد و کیفیت دامنه‌های لینک‌دهنده را هم بررسی کنید.
چرا بک‌لینک برای گوگل مهم است؟
بک‌لینک دو نقش جدا دارد:
- کشف صفحه‌ها: گوگل بخش زیادی از صفحه‌های جدید را با دنبال کردن لینک‌ها پیدا می‌کند. صفحه‌ای که هیچ لینکی به آن نیست، دیرتر پیدا می‌شود.
- سیگنال اعتبار و ارتباط: گوگل می‌گوید PageRank همچنان بخشی از سیستم‌های اصلی رتبه‌بندی است. لینکی که از یک منبع مرتبط و معتبر می‌آید، نشان می‌دهد آن منبع صفحه شما را ارزشمند دانسته است.
انواع بک‌لینک از نظر منبع
۱. لینک ویراستاری (Editorial)
لینکی که یک سایت یا رسانه به انتخاب خودش و بدون درخواست یا پرداخت شما می‌دهد، چون محتوای شما را مفید دانسته است. این ارزشمندترین نوع بک‌لینک است و دقیقا همان چیزی است که سیستم‌های گوگل برای سنجیدنش ساخته شده‌اند.
۲. رپورتاژ آگهی
لینکی که در محتوای پولی در یک رسانه منتشر می‌شود. ارزش آن به انتخاب رسانه و نحوه انجامش بستگی دارد؛ موضوعی که در راهنمای رپورتاژ آگهی مفصل بررسی کردیم.
۳. پست مهمان
مقاله‌ای که در سایت دیگری با نام شما منتشر می‌شود. پست مهمان در سایت هم‌حوزه، برای معرفی تخصص شما به مخاطب جدید ارزشمند است، اما گوگل انکر بهینه‌شده در پست‌های مهمان را از نمونه‌های لینک اسپم نام برده است.
۴. دایرکتوری و پروفایل
ثبت سایت در فهرست‌ها و ساخت پروفایل در سایت‌های مختلف. دایرکتوری‌های واقعی و مرتبط، مانند فهرست اعضای یک انجمن صنفی، برای کاربر مفیدند. اما گوگل لینک از دایرکتوری‌ها و سایت‌های بوکمارک کم‌کیفیت را صراحتا از نمونه‌های لینک اسپم دانسته است.
۵. انجمن‌ها و نظرات
لینک‌هایی که کاربران در انجمن‌ها، بخش نظرات یا پرسش و پاسخ می‌گذارند. این لینک‌ها معمولا با ویژگی ugc یا nofollow مشخص می‌شوند. ارزششان در ورودی واقعی است، به شرط اینکه حضور شما در آن انجمن واقعی و مفید باشد. نظر گذاشتن انبوه با لینک، اسپم است.
۶. شبکه‌های اجتماعی
لینک‌های شبکه‌های اجتماعی معمولا nofollow هستند. ارزش آن‌ها در دیده شدن محتوا و رسیدن آن به کسانی است که ممکن است بعدا لینک ویراستاری بدهند.
۷. وبلاگ‌های رایگان و شبکه‌های سایت اختصاصی
ساختن وبلاگ روی سرویس‌های رایگان یا ساختن چند سایت صرفا برای لینک دادن به سایت اصلی (که به آن PBN هم می‌گویند)، روشی است که هنوز در بازار ایران پیشنهاد می‌شود. این همان چیزی است که گوگل لینک‌سازی برای دست‌کاری رتبه می‌نامد؛ در بهترین حالت بی‌اثر است و در بدترین حالت ریسک جریمه دارد.
انواع بک‌لینک از نظر ویژگی
ویژگی rel در کد لینک، به گوگل می‌گوید رابطه شما با صفحه مقصد چیست:
- بدون ویژگی (که به آن فالو یا dofollow می‌گویند): لینک عادی.
- nofollow: زمانی که نمی‌خواهید لینک را تایید کنید.
- sponsored: برای لینک‌های تبلیغاتی و پولی.
- ugc: برای لینک‌هایی که کاربران ساخته‌اند؛ مانند نظرات و انجمن‌ها.
گوگل در سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که این ویژگی‌ها را به‌عنوان «اشاره» در نظر می‌گیرد، نه دستور قطعی، و از اول مارس ۲۰۲۰ این رویکرد را برای خزش و ایندکس هم به کار برد. یعنی لینک nofollow لزوما بی‌ارزش نیست.
انواع بک‌لینک از نظر جایگاه
- لینک درون متن: لینکی که داخل یک پاراگراف مرتبط و با زمینه درست آمده است. این شکل طبیعی لینک ویراستاری است.
- لینک سایت‌واید: لینکی که در فوتر یا سایدبار همه صفحه‌های یک سایت تکرار می‌شود. در بازار ایران «لینک فوتر» به‌عنوان یک محصول فروخته می‌شود. چنین لینکی اگر پولی باشد، طبق سیاست گوگل باید sponsored یا nofollow باشد و جدا از آن، زمینه متنی ندارد.
- لینک تصویری: لینکی که روی تصویر قرار دارد و گوگل متن Alt تصویر را به‌عنوان انکر آن در نظر می‌گیرد.
بک‌لینک باارزش چه ویژگی‌هایی دارد؟
پیش از دنبال کردن هر بک‌لینک، این پنج سوال را بپرسید:
- سایت لینک‌دهنده با موضوع شما مرتبط است؟
- مخاطب واقعی دارد و برای موضوعات خودش در گوگل دیده می‌شود؟
- لینک داخل متن اصلی و با زمینه مرتبط آمده است؟
- انکر طبیعی است یا تطابق دقیق تجاری؟
- اگر گوگل وجود نداشت، باز هم این لینک برای شما ارزش داشت؟ یعنی ورودی می‌آورد یا برندتان را به مخاطب جدید معرفی می‌کرد؟
باورهای غلط درباره بک‌لینک
«هر چه تعداد بیشتر، بهتر»
تعداد بک‌لینک به‌تنهایی معیار نیست؛گوگل لینک‌های غیرطبیعی را با سیستم SpamBrain خنثی می‌کند و هزار لینک از سایت‌های بی‌ربط، ممکن است عملا هیچ اعتباری منتقل نکند.
«لینک از دامنه‌های با پسوند edu و gov ارزش ویژه دارد»
مت کاتس از گوگل سال‌ها پیش گفت سایت‌ها به‌صرف داشتن لینک از دامنه‌های با پسوند edu یا gov هیچ امتیاز PageRank خودکاری نمی‌گیرند، و جان مولر هم گفت گوگل معمولا با همه لینک‌ها، از هر پسوندی، یکسان رفتار می‌کند. ارزش لینک به خود صفحه و ارتباطش بستگی دارد، نه پسوند دامنه.
«لینک nofollow بی‌ارزش است»
همان‌طور که گفتیم، گوگل از ۲۰۱۹ این ویژگی را اشاره در نظر می‌گیرد. جدا از آن، یک لینک nofollow در رسانه پربازدید می‌تواند ورودی و دیده شدن واقعی بسازد.
«بک‌لینک خریدنی سریع رتبه می‌آورد»
لینک پولی بدون برچسب sponsored یا nofollow از نگاه گوگل لینک اسپم است. حتی اگر اثر کوتاه‌مدتی دیده شود، پایه محکمی برای رتبه نیست.
«بک‌لینک بدی که رقیب بسازد، سایت را جریمه می‌کند»
گوگل می‌گوید معمولا خودش تشخیص می‌دهد به کدام لینک‌ها اعتماد کند و بیشتر سایت‌ها نیازی به ابزار Disavow ندارند. این ابزار برای زمانی است که تعداد قابل‌توجهی لینک مصنوعی دارید و این لینک‌ها باعث جریمه دستی شده‌اند یا احتمالا خواهند شد.
چطور بک‌لینک‌های سایتمان را ببینیم؟
رایگان‌ترین و قابل‌اتکاترین منبع، گزارش Links در سرچ کنسول است.
این گزارش سه جدول اصلی برای لینک‌های خارجی دارد:
- صفحه‌هایی که بیشترین بک‌لینک را دارند
- سایت‌هایی که بیشترین لینک را به شما داده‌اند
- پرتکرارترین انکرهای بک‌لینک‌ها
نکته مهم: گوگل صراحتا می‌گوید این گزارش فهرست کامل همه لینک‌ها نیست و نمونه‌ای از آن‌ها را نشان می‌دهد. جدول‌ها هم حداکثر ۱۰۰۰ ردیف دارند، هرچند خروجی بخش «آخرین لینک‌ها» تا ۱۰۰ هزار ردیف را پوشش می‌دهد.
ابزارهایی مانند Ahrefs، Semrush و Moz هم بک‌لینک‌ها را نشان می‌دهند، اما هر کدام پایگاه داده خودشان را دارند. به همین دلیل اعدادشان با هم و با سرچ کنسول فرق دارد. این تفاوت طبیعی است و هیچ‌کدام دقیقا همان چیزی نیست که گوگل می‌بیند.
چطور بک‌لینک طبیعی بگیریم؟
- محتوایی بسازید که ارزش ارجاع داشته باشد. داده اختصاصی، راهنمای کاربردی، ابزار یا تجربه‌ای که جای دیگر نیست. این همان بحث Information Gain است؛ رسانه‌ها به منبعی لینک می‌دهند که چیزی تازه گفته باشد.
- منشن‌های بدون لینک را پیدا کنید. اگر رسانه‌ای از برند شما نام برده اما لینک نداده است، درخواست افزودن لینک معمولا ساده‌ترین بک‌لینک ویراستاری است.
- در رسانه‌های حوزه کاری‌تان حضور داشته باشید. مصاحبه، اظهار نظر کارشناسی و پاسخ به پرسش خبرنگاران.
- از روابط واقعی کسب‌وکار استفاده کنید. تامین‌کنندگان، همکاران، مشتریان سازمانی و انجمن‌های صنفی معمولا صفحه‌ای برای معرفی همکاران خود دارند.
- رپورتاژ و پست مهمان را هدفمند انجام دهید. در رسانه‌های مرتبط منتشر شود، با انکر طبیعی استفاده شود و روند لینک‌سازی به‌صورت تدریجی انجام شود.
سخن آخر
بک‌لینک لینکی است که از سایت دیگری به سایت شما می‌آید و هنوز بخشی از نحوه سنجش اعتبار در گوگل است. اما ارزش بک‌لینک‌ها برابر نیست: یک لینک ویراستاری از رسانه مرتبط، از صدها لینک دایرکتوری و وبلاگ رایگان ارزشمندتر است.
مهم‌ترین چیزهایی که باید از بک‌لینک بدانید:
- تعداد دامنه‌های لینک‌دهنده از تعداد بک‌لینک مهم‌تر است.
- لینک ویراستاری ارزشمندترین نوع بک‌لینک است؛ وبلاگ‌های رایگان و دایرکتوری‌های کم‌کیفیت معمولا بی‌اثرند.
- دامنه‌های با پسوند edu و gov امتیاز ویژه خودکار ندارند و لینک nofollow هم لزوما بی‌ارزش نیست.
- بک‌لینک‌ها را در گزارش Links سرچ کنسول بررسی کنید و در نظر داشته باشید که این گزارش فقط بخشی از لینک‌های شناسایی‌شده را نمایش می‌دهد.
- بهترین آزمون: اگر گوگل نبود، این لینک برای شما ارزش داشت؟
سوالات متداول درباره بک‌لینک
بک‌لینک چیست؟
بک‌لینک لینکی است که از یک سایت دیگر به سایت شما داده می‌شود. گوگل از بک‌لینک‌ها هم برای پیدا کردن صفحه‌ها و هم به‌عنوان یکی از سیگنال‌های اعتبار استفاده می‌کند.
تفاوت بک‌لینک و لینک خارجی چیست؟
بک‌لینک لینکی است که از سایت دیگری به سایت شما می‌آید. لینک خارجی لینکی است که از سایت شما به سایت دیگری می‌رود. یک لینک برای سایت مبدأ لینک خارجی و برای سایت مقصد بک‌لینک است.
چند بک‌لینک برای رتبه گرفتن لازم است؟
عدد ثابتی وجود ندارد. گوگل گفته برای رتبه دادن به لینک‌های کمی نیاز دارد. تعداد مورد نیاز به رقابت حوزه کاری بستگی دارد و کیفیت و ارتباط لینک‌ها از تعدادشان مهم‌تر است.
آیا خرید بک‌لینک کار درستی است؟
طبق سیاست گوگل، خرید لینک برای رتبه، بدون مشخص کردن آن با sponsored یا nofollow، لینک اسپم است. پیامد رایج آن بی‌اثر شدن لینک و هدر رفتن هزینه است و در موارد گسترده، جریمه دستی هم ممکن است.
اثر بک‌لینک چه زمانی دیده می‌شود؟
زمان مشخصی وجود ندارد. گوگل ابتدا باید صفحه لینک‌دهنده را بخزد و ارزیابی کند. ظاهر شدن لینک در گزارش Links سرچ کنسول هم با تأخیر انجام می‌شود.
